Matejko

Jan Alojzy Matejko znany również jako Jan Matejko; 24 czerwca 1838 – 1 listopada 1893) był polskim malarzem znanym z obrazów przedstawiających ważne wydarzenia polityczne i wojskowe w Polsce. Jego prace obejmują duże olej na płótnie obrazy takie jak Rejtan (1866), Unia Lubelska (1869) czy Bitwa pod Grunwaldem (1878), liczne portrety, galeria królów polskich i malowidła ścienne w Bazylice Mariackiej w Krakowie. Jest określany jako najsłynniejszy polski malarz, a nawet „malarz narodowy” Polski. Matejko spędził większość swojego życia w Krakowie. Jego nauczycielami w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych byli Wojciech Korneli Stattler i Władysław Łuszczkiewicz. Później został dyrektorem tej instytucji, która ostatecznie została przemianowana na Akademię Sztuk Pięknych im. Jana Matejki. Wielu jego uczniów zostało wybitnymi malarzami, w tym Maurycy Gottlieb, Jacek Malczewski, Józef Mehofferi Stanisław Wyspiański. Matejko urodził się 24 czerwca 1838 roku w Wolnym Mieście Krakowie. Jego ojciec, Franciszek Ksawery Matejko (czes. František Xaver Matějka) (ur. 1789 lub 13 stycznia 1793, zm. 26 października 1860), Czech ze wsi Roudnice, był absolwentem szkoły w Hradcu Králové, który później został guwernerem i nauczycielem muzyki. Najpierw pracował dla rodziny Wodzickich w Kościelnikach w Polsce, a następnie przeniósł się do Krakowa, gdzie poślubił pół-Niemkę, pół-Polkę Joannę Karolinę Rossberg (Rozberg). Jan był dziewiątym dzieckiem z jedenaściorga rodzeństwa. Dorastał w kamienicy przy ulicy Floriańskiej. Po śmierci matki w 1845 roku Janem i jego rodzeństwem opiekowała się ciotka ze strony matki, Anna Zamojska. W młodym wieku był świadkiem rewolucji krakowskiej w 1846 r. i oblężenia Krakowa przez Austriaków w 1848 r., dwóch wydarzeń, które zakończyły istnienie Wolnego Miasta Krakowa. Jego dwaj starsi bracia służyli w tych bitwach pod dowództwem generała Józefa Bema; jeden zginął, a drugi został zmuszony do emigracji. Matejko uczęszczał do liceum im. św. Anny, ale przerwał naukę w 1851 r. z powodu złych ocen. Od najmłodszych lat Matejko wykazywał talent artystyczny, ale miał duże trudności z innymi dziedzinami nauki. Nigdy nie opanował języka obcego. Mimo to i ze względu na swoje wyjątkowe umiejętności studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie od 1852 do 1858 r. Jego nauczycielami byli Wojciech Korneli Stattler i Władysław Łuszczkiewicz. Wybrał malarstwo historyczne jako jego specjalizację, a w 1853 r. ukończył swoje pierwsze większe dzieło, Carowie Szujscy przed Zygmuntem III (Carowie Szujscy przed Zygmuntem III) (do tego tematu powrócił na rok przed śmiercią, w 1892 r.). W tym czasie zaczął wystawiać obrazy historyczne w Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie(od 1855). Jego pionierskim projektem na zakończenie studiów w 1858 był Zygmunt I Stary nobilituje profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po ukończeniu studiów Matejko otrzymał w 1859 stypendium na naukę u Hermanna Anschütza w Akademia Sztuk Pięknych, Monachium. W następnym roku otrzymał stypendium na studia w Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu, ale po kilku dniach i poważnej kłótni z Christianem Rubenem Matejko wrócił do Krakowa i otworzył pracownię w domu rodzinnym przy ul. Floriańskiej. Minęły jednak lata, zanim odniósł sukces komercyjny; przez pewien czas był przysłowiowym „głodnym artystą”, który świętował, gdy sprzedał płótno (carowie Szujscy...) za pięć guldenów.